Son Beş Saniye

Dört buçuk milyar yıllık bir gezegene aitiz. Bu zamanın nasıl geçtiğini zihnen daha kolay anlayabilmek için, onu bir gün yani 24 saat olarak düşünelim. Bu durumda her bir dakika üç milyon yıldan fazla zamana karşılık geliyor.

Biz insanlar bu temsili bir günlük sürenin sadece “son beş saniyesi”nde sahneye çıkmışız. Ama ne etkili giriş yapmışız! Bizden sonra Dünya asla eskisi gibi olmamış.

Dünya’nın kısa tarihini okurken ve kendimi, kendimizi onun içinde konumlandırırken kalp çarpıntılarım yavaşladı, kaslarım gevşedi. Koooskoca evrende yerimi hissettim, gülümsedim. Gülümsemek çok farklı anlamlar taşır da. Ben kendi halime, insanlığıma gülümsedim.

Dünya’yı geceyarısı tam 00:00’da doğmuş kabul edelim.

00:00 Başlangıçta dünya bir volkan kadar sıcak. Maddelerin birbirine çekimiyle oluşan bir toz bulutu halinde güneşin çevresinde dönerken, bir yandan sürekli meteor yağmuru altında. Gece yarısını biraz geçe küçük bir gezegen büyüklüğünde bir kütle dünyaya çarpıyor ve bu çarpma bazı maddelerin ayı oluşturmak üzere dünyadan ayrılmasına yol açıyor.

02:00 Gezegenin yüzeyi atmosferde buharlaşma ve bunun sonucunda yağmur oluşturacak kadar soğuyor ama dünya hala yaşam oluşması için çok sıcak. Sürekli yağan yağmurlar sonucunda okyanuslar doğuyor.

İnsan ve Doğa Müzesi'nden - Münih

03:00- 04:00 Henüz atmosferde oksijenin sadece izleri var ve güneşten gelen ultraviyole radyasyonu engelleyecek bir ozon tabakası yok. Bu koşullar karada yaşamın gelişmesine izin vermeyecek kadar zorlu. İlk yaşam formları sıcak ve sığ sularda oluşuyor.

10:30 Fotosentezin oluşmasıyla ilk yeşil yaşam biçimleri ortaya çıkıyor ve atmosferde oksijeni oluşturmaya başlıyorlar. Beraberinde tek hücreli organizmalar beliriyor ve akşam altıya kadar bu durum böyle kalıyor.

18.30 İlk çok hücreli organizmalar beliriyor.

20:00 Sığ suların diplerinde ilk solucanlar ortaya çıkıyor.

21:30 İlk balıklar

21:45 Yeryüzünde bitki örtüsü tam olarak oluşuyor.

22:10 İlk suda ve karada yaşayan hayvanlar (kurbağa vb) ve sonra böcekler ortaya çıkmaya başlıyor.

22:40 Arka arkaya oluşan bir dizi doğal afetler (volkanik patlamalar, asteroit etkileri vb.) gezegende oluşmuş yaşamın %95’inin yok olmasına yol açıyor . Fakat bu durum dinozorların dominant tür olarak ortaya çıkması için uygun koşulları sağlıyor.

23:40 Dinozorlar devri, 6 mil genişliğinde bir meteorun dünyaya çarpmasıyla sonlanıyor. Çünkü söz konusu çarpma atmosferde yoğun bir toz bulutu oluşturarak güneş ışınlarının girmesini engelliyor. Bu da birçok bitkinin ve beraberinde onlarla beslenen birçok hayvanın yok olmasına yol açıyor. Son bir saatte o zamana kadar geri planda yaşayan memeliler dinozorlardan boşalan yeri dominant tür olarak dolduruyorlar.

23:50 Bazı memeliler denize dönüyor. Balina ve yunus olarak evrimleşiyorlar.

23:58 Küçük bir maymun türü insanların ve şempanzelerin atası olarak ortaya çıkıyor.

23:59:40 Gece yarısına yirmi saniye kala maymuna benzeyen hominidler ateşi kullanmayı öğreniyorlar.

23:59:55 Türümüz yani Homo Sapiens Afrika’da beliriyor. Geceyarısına 5 saniye kala!

Kısaca son 5 saniyeye kadar Dünya’da insan bulunmuyor.

Bizim insan türü olarak yolculuğumuz

Yukarıda bahsettiğim Dünya gününün son beş saniyesinde insanlar sahneye çıkıyor. Bu beş saniyeyi de bir gün gibi düşünürsek:

00:00 Maymuna benzeyen taş ve ateşi kullanan yakınlarımızın geçmişi bir milyon yıla uzansa da, bizim türümüz yani Homo Sapiens sadece son 240.000 yıldır var. Bunun her 10.000 yılı 1 saate denk gelirse akşam saat 18:00’e kadar daha Afrika’yı bile terketmemiş oluyoruz.

18:00 Tarihimizin % 95 inde avcı toplayıcı şeklinde (hala bazı yerli gruplarının yaşadığı gibi) yaşamışız.

22:50 Tarımla birlikte yerleşik yaşama geçiş ve ilk şehirin ortaya çıkışı

23:20 Tekerleğin icadı ve ilk yazı

23:30 İlk şehir medeniyetlerinin; Mısır, Çin, Peru, İran, İndus vadisi ve Ege bölgesinde gelişmesi.

23:45 Buda ve Konfiçyüs

23:47 İsa Peygamber ve Peygamber Muhammed

23:55 Yeldeğirmenlerinin kullanılması

23:57 Christopher Columbus’un Amerika kıtasına ayak basışı

23:58 Endüstri devrimi

23:59 Dünya nüfusunun 1 milyardan 7 milyara yükselmesi.

23:59: 40 Son yirmi saniye (1950’den bu yana) tüm insanlık tarihi boyunca tüketilenden çok daha fazla kaynak ve petrol tüketilmesi. Bunun içinde endüstrileşmiş ülkelerin diğerlerine kıyasla 32 kat daha fazla kaynak tüketmesi ve yine 32 kat fazla atık -çöp- oluşturması.

Kıssadan Hisse:

4,5 milyar yıl yaşında Dünya’nın üzerinde insanlık olarak sadece 240.000 yıldır varız. Kendi insanlık tarihimizin de sadece son 200 yılında, endüstri devrimi ve modernlik adı altında oluşturduğumuz yaşam tarzıyla, milyarlarca yıllık evrim sonucunda oluşmuş doğal dengeyi bozmak ve kaynaklarını tüketmek üzereyiz. Bunu bilmekte fayda var.

-Bu yazdıklarımın hemen hemen hepsini Joanna Macy & Chris Johnstone 2012 basımlı kitabı kitabı Hope Without Despair’den çevirerek alıntıladım. Joanna Macy sürüdürülebilirlik ve derin ekoloji konusunda önde gelen bir biliminsanı ve aktivist olarak kabul edilmekte. Benim de keşke fikirleriyle ve kitaplarıyla çok daha önce tanışmış olsaydım dediğim bir insan.

  • Fotoğraflar Münih’te Mensch und Natur Museum’a (İnsan ve Doğa Müzesi) birkaç ay önce yaptığım bir ziyarette çektim. Müzeden çok etkilenmiştim. Özellikle çocuklar için çok keyifli ve öğretici bir yer.

Son Beş Saniye” üzerine 2 yorum

  1. Zamanın Ötesi dedi ki:

    Zaman kavramını yeniden yorumlamamzı gerek sanırım 🙂 O kadar sığ düşünüyoruz ki algılayamıyoruz zamanı, belki de çaba sarfetmiyoruz. İnsanlara yeni sorgulama kapıları açtığınız için teşekkürler, güzel yazı 🙂

    • yeni1anlam dedi ki:

      Ben de teşekkür ederim geribildiriminiz için. Bana göre de bir insanın en derin sorgulaması zaman üzerine oluyor. Kendinden çıkıp sonsuzluğa giden, sonra tekrar kendine dönen bir sorgulama ve insanı dönüştürüyor.

Cevapla

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s