Gezi, Kindle ve Mikro Kararlar

Gezi hareketinin başladığı 31 Mayıs günü Düsseldorf’daydım. Olayın önemi Facebook’da ve Twitter’da gün içinde belirmeye başlamıştı. Tabii ki ilk yaptığım Türkiye’deki belli başlı gazete ve televizyonlarda konu ile ilgili doğru düzgün bir bilgi aramak oldu. Ama yoktu.

Akşam Almanya’da ana haber bültenlerindeki ilk haberin bu olduğunu görmek ve karşılığında ülkemin ana akım medyasının sessiz olması, çoğu insan gibi bende de bir şok etkisi yarattı. Ve medya günlerce bu halini korudu. Bu ilk defa olmuyordu, ama çoğumuz ilk defa ana akım medyanın ulaştığı olumsuz boyutları bu kadar net gördük. Biz de yıllarca bilinçsizce yaptığımız seçimlerle farkında olmadan buna destek olmuştuk.

Türkiye’deki Gezi Parkı ve beraberindeki direniş Dünya’yı birçok boyutta etkilerken, eş zamanlı ezber bozucu bir olay daha gelişiyordu. 29 yaşındaki Edward Snowden’ın basına sızdırdığı, Amerikan Ulusal Güvenlik Kurumu’nun (NSA) yıllardır Dünya’da önemli miktarlarda telefon görüşmesini ve internet üzerindeki haberleşmeyi kaydettiği bilgisi, kimsenin artık özel yaşam denen bir şeyinin kalmadığını gözler önüne serdi. ABD gizli servisinin bu yaptığı bir insan hakları ihlali. Bunca bilgi niye toplanıyor ve onlarla ne yapılıyor ya da yapılacak?

Gelelim çok hızlı yaşamanın getirdiği kolaycılıkla, ‘hemencecik’, ‘anında’ ve ‘çabucak’, ‘daha ucuza’ sözlerinin bizim için en etkili pazarlama kelimeleri haline gelmesi ve bu doğrultuda verdiğimiz mikro kararların zaman içinde birikip bize örneğin, sessiz veya yanlı medya ya da NSA benzeri şekillerde geri dönmesine. Bu doğrultuda son zamanlarda kafamı kurcalayan konu, Kindle ve benzeri e-kitaplar için geliştirilmiş elektronik aletlerin bize sunulduğu gibi gerçekten birer özgürlük olup olmadığı.

Kindle kullanma kararımın en önemli nedeni gereksiz kağıt israfını önlemekti. (Şimdi üzerinde yeterinde çalışılırsa çevreye zarar vermeyen basım çözümleri bulunabileceğine inanıyorum.) Diğerleri ise; bir kitap okumak istediğimde ‘hemen’ bulup, ‘çabucak’ indirebilmek, onlarca kitabı ‘kolayca’ yanımda taşıyabilmek ve ‘daha ucuza’ satın alabilmekti. Benim gibi böyle sayıları giderek artan, milyonlarca insan var.

Kindle ile ilgili kafamda soru işareti aninden aletin köşesinde ‘bölümü bitirmenize 8 dakika, kitabı bitirmenize 5 saat 23 dakika var’ uyarısını görünce oluştu. Gördüm ki, okuma hızımın istatistiğini tutuyordu. Üstelik sadece onu da değil, nerede okumayı bıraktığımı, nerelerde hızlandığımı, nerelerin altını çizdiğimi, üzerine hangi notları aldığımı, hangi kitapları okumayı seçtiğimi, hangilerini okumadan yarıda bıraktığımı ve daha bilmediğim birçok şeyin istatistiğini tutuyordu. Sadece benim de değil, milyonlarca insanın.

Ayrıca satın aldığım kitapları istediğimde başkasına ödünç veremiyorum, bilgisayarıma kaydedemiyorum. Hepsi Amazon’un veri bankasında ve o yok olurca kitaplarım da yok olacak günün birinde. Böylelikle çocuğuma kitap bırakamayacağım ve hatta o kitapların bir zamanlar var olduğundan haberi bile olmayacak belki de.

Kızılderililer insan bir davranışta bulunurken bunun yedi nesil sonrasına etkilerini göz önüne almalı der. Kolayca kitap satın almamın ve üzerimde taşıyabilmemin bedeli gelecekte düşüncelerin e-kitaplar aracılığıyla, tıpkı bugün ana akım medyayla yapıldığı gibi yönlendirilmeye çalışılması olabilir miydi? Gelecekte, tutulan bu istatistiklere göre kitap yayınlanabilirdi. Kitaplarda ne yazılıp yazılmayacağı küresel olarak yönlendirilebilir, hatta içindeki öğeler anlık değiştirilebilir, silinebilirdi. Son olaylara bakılırsa, böyle olasılıklar var ve ürkütüyor insanı.

Bazen görüyorum ki, bizlerin bugün yaptığı basit görünen, üzerinde yeterince kafa yormadığımız, kolaycı seçimler gelecek neslin hayati özgürlüklerini ellerinden bile alabilir. Çok, ama çok ciddi konular bunlar. Üzerlerinde düşünmeli, tartışmalıyız.

dsc03368

 

Gezi, Kindle ve Mikro Kararlar” üzerine 6 yorum

  1. Arda dedi ki:

    Yukarıda belirtildiği gibi, ucuz kitap alma ve pratiklik dolayısı ile eninde sonunda e-kitap normal kitapın yerine geçecek ; şu anda normal mektup yerine e-posta kullanmak gibi… Kaçınılmaz

    Bu durumda teknolojiyi red etmek yerine bilgilerimizi korumak üzerine çalışmamız gerekecek gibi..

    • yeni1anlam dedi ki:

      Evet, artık görünen o ki, teknolojileri hemen red etmek ya da hemen koşulsuz olumlu kabul etmek yerine, varolan ve gelecekte oluşabilecek önemli riskleriyle değerlendirmeyi beraberce öğrenmemiz gerekecek.

  2. Random Teyze dedi ki:

    Kindle’ı satın aldıktan hemen sonra kablosuz ağ, 3g özellikleri tekrar açılmamak üzere kapatılır ve kitaplar bir şekilde internet ortamından elde edilip beğenilen kitapların yazarlarına internet üzerinden bağış yapılırsa bu problem çözülebilir.

    Nitekim ben öyle yapıyorum.

  3. Hüseyin Öztürk dedi ki:

    Bu söylediğiniz, işin yalnızca bir ayağı. Tüketim alışkanlıklarımızı, tatmin vasıtalarımızı kimlerin tayin ettiği konusunda bir farkındalık geliştirmek zorundayız.

    Şu an bilginin üretildiği ve tüketildiği en büyük alan internettir.
    Burada yazdıklarımızı torunlarımıza bırakmaktan bahsedebilir miyiz?
    Bu blogu evladınıza devrebileceğiniz dair bir hayal hiç gelmiş miydi aklınıza?
    Mesela ben şimdi buraya, tesadüfen gördüğüm blogunuza, kendimden bir şeyler bırakıp çekip gideceğim. Bir daha açma ihtimalim ne kadar kuvvetli bilmiyorum.

    Bir adam yalnızca online dergilere yaptığı yayınlarla doçent olabilir örneğin.Hiç kağıda küreğe dokunmadan…

    Bir sahicilik tartışması yapmamız şart.

    • yeni1anlam dedi ki:

      Sahicilik konusu beni de çok düşündürüyor. İnternette olanların güvenirliği, yararlılığı konusu. Gerçeklikle temasta kalma isteğimle burada yazmak çok sevmeme rağmen bazen içimde çelişki oluşturuyor, çünkü hala gerçek olandan daha fazla beslendiğimi hissediyorum. Belki de bu yüzden bazen konuşma ihtiyacı hissediyorum bu blogta. Bir ses vermek için.

Cevapla

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s